Wat is AD(H)D?

Informatie over aandachtstekortstoornissen: ADHD en ADD



Het enige probleem met de wereld is dat veel mensen géén ADHD hebben.
Andy Pakula




Aandachtstekortstoornissen komen veel voor bij kinderen. De meest bekende aandachtstekortstoornis is ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), waarbij het kind druk en impulsief gedrag vertoont en moeite heeft om stil te zitten. Een wat minder bekende aandachtsstoornis is ADD (Attention Deficit Disorder), die wordt gekenmerkt door dromerigheid, verstrooidheid en traagheid.

Er wordt nog veel gediscussieerd over het verschil tussen ADHD en ADD. Veel mensen zien ADD als een vorm van ADHD, maar dan zonder hyperactiviteit. Aan de andere kant zou je net zo goed kunnen zeggen dat ADHD een vorm van ADD is, maar dan mét hyperactiviteit. Samen maken ze dan deel uit van het spectrum van de aandachtstekortstoornissen.

Men gaat ervan uit dat 3-6% van de kinderen een aandachtstekortstoornis heeft, waarvan 2% een ernstige vorm. ADHD komt vaker voor bij jongens, ADD bij meisjes. Ongeveer de helft van de kinderen houdt klachten als ze volwassen zijn.



Zonder afwijking van de norm is er geen vooruitgang mogelijk.
Frank Zappa




Wat zie je bij kinderen met een aandachtstekortstoornis?

(Houd in gedachten dat dit voor ieder kind weer anders is.)

Chaos: het woord dat we bedacht hebben voor een orde die we niet begrijpen.
Henri Millar




Raakvlakken, overeenkomsten en verschillen


ADD en ADHD:
Er zijn veel overeenkomsten tussen kinderen met ADHD en kinderen met ADD: ze zijn allebei snel afgeleid, hebben allebei problemen met plannen en organiseren, zijn allebei chaotisch, ongestructureerd en vaak slordig, hebben allebei weinig besef van tijd en doen alles op het laatste moment (uitstelgedrag).

Maar er zijn ook verschillen: in tegenstelling tot de hyperactieve, snel schakelende, extraverte, impulsief handelende kinderen met ADHD zijn kinderen met ADD dromerig, meer in gedachten verzonken en meer geneigd zich terug te trekken. Ze komen vaak moeilijk op gang en werken en denken langzaam.

Terwijl drukke en impulsieve kinderen vaak al op jonge leeftijd de diagnose ADHD krijgen, wordt ADD over het algemeen niet opgemerkt omdat deze kinderen weinig overlast bezorgen en niet opvallen in de klas. De stoornis wordt vaak pas gediagnosticeerd op de middelbare school of in het hoger onderwijs, als er steeds meer van de zelfredzaamheid en de eigen verantwoordelijkheid van het kind wordt gevraagd.



Overige:

Veel kinderen met AD(H)D vertonen ook kenmerken van andere stoornissen, zoals (voornamelijk PDD-NOS), en . Een groot deel van hen heeft problemen met de en ongeveer 25% heeft leerproblemen ( of dyscalculie).

ADHD kan ook samengaan met gedragsstoornissen, zoals ODD (oppositioneel-opstandige gedragsstoornis) en/of CD (agressieve gedragsstoornis). Veel kinderen met AD(H)D hebben last van angsten en depressies (vaak gaat het dan om meisjes).



Het feit dat comorbiditeit binnen de hedendaagse psychodiagnostiek eerder regel dan uitzondering is, stemt tot nadenken over de gegrondheid van dergelijke opsplitsingen.
Paul Verhaeghe




Mogelijke nadelige gevolgen

Op school blijven de prestaties van kinderen met AD(H)D vaak achter ten opzichte van hun mogelijkheden. Door hun concentratietekort, beperkte aandacht en hyperactiviteit is hun werkhouding vaak slecht. De impulsiviteit zorgt voor onrust en voor onnodige fouten in hun werk. Daarnaast hebben ze nogal eens leerproblemen, die door hun AD(H)D nog worden versterkt.

AD(H)D kan ook emotionele problemen met zich meebrengen. De kinderen hebben moeite om hun emoties te beheersen en hebben vaak een laag zelfbeeld. Dit proberen ze te verbergen door stoer te doen, de clown uit te hangen of agressief gedrag te vertonen. Omdat ze zich anders gedragen dan andere kinderen, worden kinderen met AD(H)D vaak gepest.



Emoties juichen, gevoelens fluisteren.
Olaf Hoenson




Belangrijk om te weten

AD(H)D wil zeggen dat een kind snel afgeleid is en druk, impulsief (of juist afwezig en dromerig) gedrag vertoont. De diagnose zegt echter niets over de oorzaken van dat gedrag. Waarschijnlijk zijn er veel verschillende factoren die een rol spelen bij het ontstaan van AD(H)D. Dat heeft ook gevolgen voor de begeleiding en behandeling van deze kinderen.

Een chaotische en onveilige gezinssituatie kan geen ADHD veroorzaken, maar kan het wel versterken. Verder is gebleken dat psychologische en sociale omgevingsfactoren zoals een trauma door verlies in de vroege jeugd door bijvoorbeeld scheiding, op ADHD lijkend gedrag kunnen veroorzaken.

Kinderen met AD(H)D hebben niet altíjd een tekort aan aandacht; soms kunnen ze volledig opgaan in iets wat hen interesseert (hyperfocus of overconcentratie). Zo kunnen ze urenlang achter de computer zitten en zijn ze met geen mogelijkheid uit hun concentratie te halen. Is er minder interesse voor iets, dan hebben ze moeite om hun aandacht en concentratie doelbewust en gericht in te zetten.



Het grootste geschenk dat je iemand kunt geven is oprechte aandacht.
Richard Moss




Hoe kom je erachter of je kind AD(H)D heeft?

De diagnose wordt gesteld door een kinder- of jeugdpsychiater of een gz-psycholoog. Hoewel ADHD al op jonge leeftijd zichtbaar is, wordt de diagnose vaak pas vanaf zes jaar gesteld, omdat het drukke en impulsieve gedrag ook andere oorzaken kan hebben.

Naast voorlichting over de stoornis, ondersteuning bij de opvoeding en gedragstherapie wordt bij kinderen met een aandachtstekortstoornis ook vaak overgegaan tot het toedienen van medicatie. Medicijnen genezen AD(H)D echter niet en ze bieden ook geen blijvend effect. Er wordt nog onderzoek gedaan naar de bijwerkingen op de lange termijn.

Uit onderzoek van de Radboud Universiteit is gebleken dat een eliminatiedieet bij veel kinderen met ADHD een positief effect heeft op hun gedrag en hun medicijngebruik fors kan verminderen. Een dieet heeft geen bijwerkingen en zorgt ervoor dat de kinderen beter in hun vel zitten omdat hun lichamelijke klachten ook verdwijnen.



De beste psychiater is het vertrouwen in de psychiater.
Auteur onbekend




Leerlingen met AD(H)D op school

Door hun aandachts- en concentratieproblemen, hyperactiviteit en problemen met het organiseren van taakgericht gedrag hebben kinderen met AD(H)D soms erg veel moeite met het schoolse leren. Vaak komt er niet uit wat er in zit. Ze hebben veel steun en aanmoediging nodig van de leerkracht. Een positieve benadering werkt vaak beter dan negatieve feedback en straf.

Leerlingen met aandachtsproblemen hebben veel structuur en heldere regels nodig. Korte, duidelijke instructies werken vaak het beste. Daarnaast is het belangrijk om aan te sluiten bij hun leerstijl (kijk ook bij ) en bijvoorbeeld lesroosters en takenlijsten zichtbaar op te hangen. Verder moet de leerkracht alert zijn op pesten.

Kinderen met ADHD moeten de gelegenheid krijgen om te wiebelen of te friemelen, dit verbetert hun concentratie. Het is ook goed om ze af en toe even (extra) te laten bewegen of de klas uit te laten gaan, zodat ze hun onrust kwijt kunnen.



Deze kinderen hebben geen stoornis. Ze hebben misschien een andere manier van denken, opletten en zich gedragen, maar onze maatschappij en ons onderwijs máken er een stoornis van.
Thomas Armstrong




Wat zijn de vooruitzichten?

Ongeveer de helft van de kinderen met AD(H)D blijft ook als volwassene klachten houden die hen behoorlijk kunnen hinderen. De hyperactiviteit uit zich dan meestal niet meer als overbeweeglijkheid, maar meer als een innerlijke onrust. Door hun aandachtsproblemen hebben volwassenen met AD(H)D vaak moeite met plannen en organiseren. Ook zijn ze snel afgeleid en hebben ze weinig zelfdiscipline.

Mensen met ADHD kiezen vaak voor een praktisch beroep waarin ze veel afwisseling hebben, bijvoorbeeld medewerker hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance), crisismanager, verkoper of een artistiek beroep (kunstenaar, theater, televisie, film). Mensen met ADD kiezen vaak voor de ICT, de zorg, het onderwijs, een artistiek beroep of een ander beroep waarin ze hun technisch inzicht, creativiteit of handvaardigheid in kwijt kunnen.



In mijn ogen zijn veel mensen die geen ADHD hebben lid van de Vereniging van Aangeboren Saaie Pieten. En wie denk je dat de beschaving vooruithelpen? Wie komen er met nieuwe ideeën aanzetten? Mensen met ADHD natuurlijk!
Ned Hallowell






Dromen is erg belangrijk. Je kunt alleen iets realiseren als je je er een voorstelling kunt van maken.
George Lucas




Meer weten over AD(H)D?

www.adhd.nl
Website ontwikkeld door het Trimbos Instituut om jongeren en docenten informatie te geven over ADHD.

www.adhder.nl
Website met informatie over ADHD en weblog met persoonlijke ervaringen van mensen met ADHD en ADD.

http://adhdwatnuweb.nl
Website die vooral is gericht op ouders met een kind met ADHD.

www.impulsdigitaal.nl
Website van Impuls, de vereniging voor volwassenen met ADHD en aanverwante stoornissen.

www.steunpuntadhd.nl
Steunpunt van de landelijke oudervereniging Balans met uitgebreide informatie over AD(H)D.


ADHD. De complete gids voor kinderen en volwassenen. Thom Hartmann (EPO, 2002).

ADHD. Hoe haal je het uit je hoofd? Cathelijne Wildervanck (Scriptum, 2009).

Diagnose ADHD. Complete gids voor ouders en hulpverleners. Russell A. Barkley (Pearson, 2013).

Kinderen met aandachts- en werkhoudingsproblemen. Kaat Timmerman (Acco, 2002).

Leven met ADD. Sterre Hunvie (Kirjaboek, 2013).

Opvoedwijzer ADD & ADHD. Tips en strategieën voor ouders van kinderen met aandachtsproblemen. Edward Hallowell en Peter Jensen (Hogrefe, 2009).

Werken met aandacht. Een neuropsychologische benadering van de werkhouding. André Rietman (Bazalt, 2009).